تحلیل‌های سیاستی آثار حذف یارانه برق بر شاخص قیمت تولید‌کننده خدمات بهداشتی بخش خصوصی و دولتی با رویکرد تحلیل مسیر ساختاری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد انرژی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی

2 کازشناسی ارشد اقتصاد انرژی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران

3 دانشیار گروه اقتصاد نظری، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

بررسی مصرف انرژی در بخش خدمات بهداشتی، نشان می‌دهد همراه با ورود تکنولوژی و دستگاه‌های پیچیده در شاخه مهندسی پزشکی به این بخش، مصرف انرژی بویژه برق افزایش می‌یابد. از این رو، یکی از مهم‌ترین بخش‌های خدماتی در اقتصاد ایران که در معرض اثرپذیری از افزایش قیمت این حامل انرژی قرار دارد، بخش خدمات بهداشتی است. با توجه به اهمیت حوزه سلامت در جامعه، بررسی آثار و تبعات حذف یارانه برق بر شاخص هزینه تولید­کننده در بخش خدمات بهداشتی ضروری می باشد. بنا­بر­این مطالعه حاضر، با استفاده از پایه‌های آماری ماتریس حسابداری اجتماعی انرژی سال 1385، تأثیر همه­جانبه افزایش قیمت برق بر شاخص قیمت تولید­کننده خدمات بهداشتی در مقایسه با سایر بخش‌های اقتصادی کشور را نشان می‌دهد. علاوه بر این رویکرد تحلیل مسیر ساختاری الگوی هزینه‌ای ماتریس حسابداری اجتماعی، مسیر­های تأثیر­گذاری یک واحد کاهش یارانه بر پنج زیر­بخش خدمات بهداشتی را مشخص می‌کند. براساس نتایج حاصل‌شده، این اثر­گذاری در بخش خدمات بهداشتی دولتی بیش از خصوصی بوده است؛ به این صورت که با حذف ده هزار ریال یارانه برق، تولید­کننده خدمات بهداشتی دولتی برای حفظ سبد تولیدی خود، باید به طور متوسط 123 ریال بیشتر هزینه کند. رقم مذکور برای بخش خدمات بهداشتی خصوصی 138 ریال است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Policy Analysis of the Impacts of Electricity Subsidy Removal on Producer Price Index in Private and Public Healthcare Sectors: A Structural Path Analysis Approach

نویسندگان [English]

  • Ali Faridzad 1
  • Zahra Emrani 2
  • Mehdi Tekieh 3
1 Assistant professor of Energy Economics, Allameh Tabataba'i University, Tehran
2 MSc in energy economics, Allameh Tabataba'i University, Tehran.
3 Associate professor in economics, Allameh Tabataba'i University, Tehran
چکیده [English]

 
Use of advanced technologies and electronic systems in health services increases the consumption of energy carriers especially electricity. Hence,health services are inevitably influenced by changes in electricity prices. Regarding the importance of health sector in Iran, investigating the effects of removing the electricity subsidy on health sector is crucial. Therefore, this study employs the Energy Social Accounting Matrix of 2006, in order to evaluate the effects of overall electricity price increases on producer price index in health sector. Moreover, the structural path analysis is applied to highlight the paths of impacts of one unit reduction in electricity subsidy on five subsectors of health sector. Findings show that the effects of such policy on producer price indices are higher in public health subsectors compared to private health subsectors. In other words, by cutting 10000 Rials of electricity subsidies, health services’ providers in public sector should spend additional 123 Rials on average. The corresponding figure in private health services is estimated by 138 Rials.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Electricity
  • Structural Path Analysis
  • Subsidy
  • Producer Price Index
  • Health Sector

-        اکبری، نعمت الله؛ طالبی، هوشنگ و جلائی، اعظم. (1393). تأثیر قانون هدفمندی یارانه­ها بر مصرف انرژی خانوار (مطالعه موردی: شهر اصفهان». پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، 3(11)، صص 66-29.

-        امامی میبدی، علی؛ حیدرپور، افشین و خوشکلام خسروشاهی، موسی. (1389). برآورد آثار تورمی اصلاح قیمت حامل­های انرژی در دو حالت فشار هزینه و فشار تقاضا با دو گزینه یکباره و پلکانی در ایران. مطالعات اقتصاد انرژی، 7(27)، صص 99-69.

-        اورعی، مرضیه؛ ابونوری، عباسعلی و محمدی محمدی، هادی. (1393). بررسی اثرات تغییر قیمت برق کشاورزی و سوخت ناشی از اجرای قانون هدفمند­سازی یارانه­ها بر شاخص اقتصادی نسبت سود به هزینه کشت پسته در دشت رفسنجان (رویکرد تحلیل سیستمی). پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، 3(11)، صص 28-1.

-        بانویی، علی اصغر و پروین، سهیلا. (1387). تحلیل­های سیاستی آثار حذف یارانه کالا­های اساسی بر شاخص هزینه زندگی خانوار­های شهری و روستایی در چارچوب تحلیل مسیر ساختاری. اقتصاد مقداری، 5(4)، صص 33-1.

-        بزازان، فاطمه؛ موسوی، میرحسین و قشمی، فرناز. (1394). تأثیر هدفمندی یارانه برق بر تقاضای خانوار­ها به تفکیک شهر و روستا در ایران (یک رهیافت سیستمی). اقتصاد انرژی ایران، 4(14)، صص 32-1.

-        بیکی، سحر؛ سامتی، مرتضی و شریفی رنانی، حسین. (1392). اثر هدفمند­سازی یارانه­ها بر فقر و بیکاری (فاز اول هدفمندی یارانه­ها). اولین همایش الکترونیکی ملی چشم­انداز اقتصاد ایران با رویکرد حمایت از تولید ملی. گروه علوم اقتصادی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان (اصفهان)، تالار امیرکبیر دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان.

-        پرمه، زورار؛ ملکی، بهنام؛ بانویی، علی اصغر؛ اندایش، یعقوب و کرمی، مهدی. (1390). برآورد اثرات طرح تحول هدفمند­سازی یارانه حامل­های انرژی بر سطح قیمت کالا­ها و خدمات. فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، (58)، صص32-1.

-        ترازنامه انرژی کشورسال 1392، وزارت نیرو، دفتر برنامه ریزی کلان برق و انرژی.

-        جهانگرد، اسفندیار. (1389). تحلیل و ارزیابی تعدیل قیمت بنزین و گازوئیل و تأثیر آن بر هزینه زندگی و مصرف در ایران. مطالعات اقتصاد انرژی، 6(24)، صص 37-1.

-        حاضری نیری، هاتف و حسینی­نسب، سید ابراهیم. (1393). تحلیل تعادل عمومی: اثرات رفاهی اصلاح یارانه حامل­های انرژی: شاخص تغییرات معادل هیکس. پژوهش­های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، 14(2)، صص 40-21.

-        روشنیان، الهام؛ فلاح­زاده، محمد؛ مصلحی، محسن؛ شاهوردی، معصومه؛ فاضلی، کمال و احمدی، عاطفه. (1392). بررسی تأثیر هدفمند­سازی یارانه­ها بر هزینه­های بخش بهداشت و درمان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در سال 90-1388. دومین همایش ملی اقلیم، ساختمان و بهینه­سازی مصرف انرژی.

-        شاه مرادی، اصغر؛ مهرآرا، محسن و فیاضی، نوید. (1389). آزادسازی قیمت حامل­های انرژی و آثار آن بر رفاه خانوار و بودجه دولت از روش داده- ستانده. فصلنامه پژوهش­های اقتصادی ایران، 13(42)، صص 24-1.

-        فرید­زاد، علی؛ بانویی، علی اصغر؛ مومنی، فرشاد و آماده، حمید. (1391). بررسی آثار اقتصادی و اجتماعی محدودیت عرضه فرآورده­های نفتی با استفاده از الگوی مختلط ماتریس حسابداری اجتماعی، فصلنامه تحقیقات مدلسازی اقتصادی،  3(10)، صص 123-99.

-        لطفی، فرهاد؛ رضاپور، عزیز؛ نورایی مطلق، ثریا؛ هادیان، محمد؛ فقی سلوک، فرشاد و قادری، حسین. (1393). بررسی جایگاه بخش سلامت در اقتصاد ایران و ارتباط آن با سایر بخش­ها. نشریه مدیریت سلامت، 58(17)، صص 28-41.

-        محمدی، حسین و مقیمی، مریم. (1390). اثرات حذف یارانه برق بر تولید و هزینه بخش­های اقتصادی در خراسان رضوی. دومین کنفرانس اصلاح الگوی مصرف انرژی الکتریکی، دانشگاه شهید چمران اهواز.

-        درگاه ملی آمار ایران، حساب­های ملی، 29/3/96، برگرفته از: https://www.amar.org.ir 

-        Araghi, M. K., & Barkhordari, S. (2012). An Evaluation of the Welfare Effects of Reducing Energy Subsides in Iran. Energy Policy, 47, 398-404.

-        Gharibnavaz, M. R., & Waschik, R. (2015). Food and Energy Subsidy Reforms in Iran: A General Equilibrium Analysis. Journal of Policy Modeling, 37(5), 726-741.